Niels Mesu wint de alternatieve Elfstedentocht.

Niels Mesu heeft op de Weissensee in Oostenrijk de Alternatieve Elfstedentocht gewonnen. Daarmee blijft de titel in de familie. Vorig jaar was zijn broer Erwin Mesu de beste in de wedstrijd over 200 kilometer.

2015-01-31 15:01:13 TECHENDORF - Erwin Mesu wint de Alternatieve Elfstedentocht op de Oostenrijkse Weissensee. ANP VINCENT JANNINK
2015-01-31 15:01:13 TECHENDORF – Erwin Mesu wint de Alternatieve Elfstedentocht op de Oostenrijkse Weissensee. ANP VINCENT JANNINK
Mesu nam met nog zo’n zestig kilometer te rijden met een klein groepje een voorsprong op het peloton. Bart Mol kon het langst mee met de schaatser van Team Tjolk, maar uiteindelijk reed Mesu hem ook los waarna hij alleen over de finish kwam.

Mol finishte als tweede. Gary Hekman, die samen met Simon Schouten, Jouke Hoogeveen en Crispijn Ariëns in de finale fel jacht gemaakt had op de koplopers, werd derde.

Bij de dames won Birgit Witte. De 33-jarige Duivendrechtse, die zaterdag op de Weissensee achttiende werd bij de open NK, klopte in de sprint Danielle Lissenberg-Bekkering (winnares in 2009 en 2010) en Aggie Walsma.

Elma de Vries (winnares in 2006) reed lang aan de leiding met Ria Westenbroek en Marlies ter Brekke. Nadat zij waren ingerekend, deden onder anderen Yvonne Spigt (winnares van 2015) en Lisa van der Geest een vergeefse uitlooppoging.

In de vorige editie van de Alternatieve Elfstedentocht eindigde Witte nog net naast het podium. Ze boog in de sprint van een kopgroep van vier voor Spigt, Iris van der Stelt en Sharon Hendriks.

Weersomstandigheden

De meeste winters met een Elfstedentocht waren koud of streng, maar dat zegt nog weinig over het weer op de dag van het evenement en de kwaliteit van het ijs. Vooral wind en sneeuw kunnen het heel onaangenaam maken en ook na een winderige en wisselvallige vorstperiode laat de kwaliteit van het ijs vaak te wensen over.

Van de vijftien officieel erkende Elfstedentochten van de 20e eeuw zijn er drie met dooi gereden, vier bij lichte vorst, drie bij matige vorst en vijf bij strenge vorst (onder -10°C).

Ideaal waren de omstandigheden op 27 januari 1917, 16 december 1933, 6 februari 1941 en 3 februari 1954. Die Elfstedentochten zijn gereden op uitstekend ijs bij lichte of matige vorst, maar windstil en vaak ook zonnig weer. Lichte dooi met zacht ijs was er tijdens de tochten op 2 januari 1909 en 7 februari 1912.

Voorspellen van de Elfstedentocht is niet mogelijk, maar er is wel een verband met de zonnecyclus. Nagenoeg alle Elfstedentochten zijn gehouden tijdens een zonneminimum. Er zijn dan weinig zonnevlekken zichtbaar, wat duidt op minder activiteit van de zon, wat weer kan leiden tot strenge winters.

In sommige winters scheelde het weinig of er had een elfstedentocht plaats kunnen vinden. Dit was onder meer het geval in 1987,[6] 1996[6] en in 2012.[7]

Geschiedenis

Vanouds was schaatsen in koude winters voor een Fries de enige manier om een lange afstand af te leggen, want een paard was niet voor iedereen betaalbaar. Het staat vast dat er in vorige eeuwen al eens weddenschappen zijn afgesloten en succesvolle pogingen zijn gedaan om op één dag alle Friese steden te bezoeken. Dat blijkt uit een epos op rijm van Van Boelens uit 1749:[2]

De knaap was lang beducht,
Voor het baasje, dat gelijk een vogel door de lucht
Kon vliegen over het ijs. ‘t Is Pier die ellef Steden
Van Friesland, op een dag, heeft in het rond gereden.

In december 1890 maakte Pim Mulier een schaatstocht langs de elf Friese steden.[3] Hij stond aan de basis van de organisatie van de eerste officiële tocht en de eerste wedstrijd in 1909 en ontwierp het kruisje dat deelnemers krijgen die de tocht volbrengen. Sinds 1909 zijn er maar 15 officiële Elfstedentochten (op schaatsen) gehouden.[4] De laatste was op 4 januari 1997.

Traject

De tocht brengt de deelnemers langs de elf plaatsen in Friesland die ooit stadsrechten hebben verkregen. Naast deze 11 steden voert de tocht ook langs dorpen, maar de route vereist niet dat deze dorpen ook allemaal worden aangedaan. De elf steden moeten uiteraard wel allemaal aangedaan worden. Zo waren er plannen voor de -niet uitgeschreven- tocht in 2012 om tussen Sloten en Stavoren niet via het riviertje de Luts in Balk te gaan maar via de Fluessen. Omdat Balk niet tot de 11 steden behoort doet een dergelijke alternatieve route niets af aan de status van het traject: het blijft een geldige Elfstedentocht.[1]

Om groen licht te kunnen geven voor de organisatie van een Elfstedentocht moet er op het gehele traject een ijsdikte zijn van minimaal 15 cm. Alle rayonhoofden van de vereniging moeten hun instemming betuigen. Voorafgaand aan de tocht worden soms kleinere wakken opgevuld met ijs, de zogenaamde ijstransplantaties. Op plekken waar niet geschaatst kan worden (bijvoorbeeld door slecht ijs, een lage brug, een doodlopend water) worden voorzieningen gemaakt waar schaatsers op de kant kunnen komen en een stuk moeten lopen, het zogenaamde klunen.

Elke deelnemer krijgt bij de inschrijving een stempelkaart. In bovengenoemde elf steden staan stempelposten. Daar moeten de wedstrijd- en toerrijders hun stempelkaarten tonen die dan – met de hand – afgestempeld worden. Bovendien zijn er drie geheime stempelposten om te voorkomen dat de deelnemers een deel van het traject per auto afleggen. Bij een geheime controle wordt er met een speciale tang een gaatje in de kaart geknipt. Een deelnemer krijgt het bewijs van deelname, het zogenaamde Elfstedenkruisje, mits alle stempels en ‘knippen’ op de kaart staan en hij of zij voor middernacht over de eindstreep op de Bonkevaart in Leeuwarden komt. Naast het kruisje krijgen de eerste elf aankomende mannelijke deelnemers én de eerste vijf aankomende vrouwen een medaille. De winnaar van de tocht ontvangt ook nog eens de Pim Mulier-wisselprijs.

Een bekende plaats van de Elfstedentocht is Bartlehiem, doordat de schaatsers het traject van Bartlehiem naar Dokkum twee keer afleggen. De eerste keer op weg van Franeker naar Dokkum en de tweede keer weer terug in de richting van de finish in Leeuwarden. Het is niet de enige plaats waar de schaatsers twee keer langskomen, ook Birdaard en de andere dorpen langs de Dokkumer Ee worden twee keer bezocht. Een kort traject tussen Sloten en het Slotermeer wordt ook twee keer afgelegd.

Elfstedentocht

De Elfstedentocht (Fries: Alvestêdetocht) is een bijna 200 kilometer lange schaatstocht over natuurijs die wordt georganiseerd door de Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden. Vanwege de afstand en vanwege het heroïsche karakter wordt de Elfstedentocht ook wel “De Tocht der Tochten” genoemd. Leeuwarden, de hoofdstad van Friesland, is vanouds de start- en aankomstplaats. De Elfstedentocht werd voor het eerst in 1909 gereden en wordt maximaal eenmaal per winter gehouden. De tocht kan alleen georganiseerd worden als de toestand van het ijs het toelaat. In totaal werd de tocht vijftien maal verreden. De recentste tocht vond plaats in 1997.